Jakie leki mogą obniżać poziom witaminy B12?

Niektóre często stosowane leki, zwłaszcza przy długotrwałym przyjmowaniu, mogą wpływać na poziom witaminy B12 w organizmie lub zwiększać jej zapotrzebowanie^*. Dotyczy to m.in. poniższych grup leków:

Leki na cukrzycę – metformina

• Metformina może utrudniać wchłanianie witaminy B12 w jelicie.
• Ryzyko obniżenia poziomu B12 wzrasta przy wieloletnim stosowaniu.

Leki na zgagę i refluks

• Inhibitory pompy protonowej (IPP) (np. omeprazol, pantoprazol)
• Blokery receptora histaminowego H2 (np. famotydyna)

Leki te zmniejszają wydzielanie kwasu żołądkowego, który jest potrzebny do „uwolnienia” witaminy B12 z pożywienia. Przy długotrwałym stosowaniu może to prowadzić do gorszego wchłaniania witaminy B12.

Leki stosowane w chorobie Parkinsona

Lewodopa, podstawowy lek w leczeniu choroby Parkinsona:

• nie blokuje bezpośrednio wchłaniania witaminy B12,
• ale jej metabolizm w organizmie może prowadzić do zwiększenia poziomu homocysteiny.

Homocysteina jest związkiem, którego nadmiar jest niekorzystny dla układu nerwowego i naczyń krwionośnych. Do jej prawidłowego metabolizmu organizm potrzebuje m.in. witaminy B12, kwasu foliowego i witaminy B6. Dlatego u osób długotrwale leczonych lewodopą może dochodzić do:

• zwiększonego zapotrzebowania na witaminę B12,
• a w konsekwencji do funkcjonalnego niedoboru witaminy B12, nawet jeśli jej poziom początkowo był prawidłowy.

Badania pokazują, że u pacjentów przyjmujących lewodopę częściej obserwuje się:

• podwyższony poziom homocysteiny,
• objawy neuropatii, zaburzenia czucia czy problemy z koncentracją,
  które mogą nakładać się na objawy samej choroby Parkinsona.

Inne leki stosowane przewlekle

Rzadziej, ale również potencjalnie:

• kolchicyna (np. w dnie moczanowej),
• niektóre leki przeciwpadaczkowe,
• długotrwałe nadużywanie alkoholu.

Co warto zapamiętać?

• Niedobór witaminy B12 rozwija się powoli i może przez długi czas nie dawać wyraźnych objawów.
• Osoby, które:
  • przyjmują metforminę,
  • stosują długo leki na zgagę lub refluks,
  • są leczone lewodopą,
    powinny zwracać szczególną uwagę na objawy mogące sugerować niedobór witaminy B12 (zmęczenie, mrowienie kończyn, problemy z pamięcią).

* Obeid R. et al. Diagnosis, Treatment and Long‑Term Management of Vitamin B12 Deficiency in Adults: A Delphi Expert Consensus. Journal of Clinical Medicine, 2024. Lam J.R. et al. Proton Pump Inhibitor and Histamine‑2 Receptor Antagonist Use and Vitamin B12 Deficiency JAMA, 2013; 310(22):2435–2442. Ahlskog J.E. Levodopa, homocysteine and Parkinson’s disease. Parkinsonism & Related Disorders, 2023. Rekik A. et al. Parkinson’s disease and vitamins: a focus on vitamin B12. Journal of Neural Transmission, 2024. Phokaewvarangkul O. et al. Homocysteine, vitamin B metabolites and levodopa therapy. Journal of Neural Transmission, 2023.