Niedokrwistość megaloblastyczna i niedobór witaminy B12
Niedokrwistość megaloblastyczna to rodzaj niedokrwistości (anemii), w której w szpiku kostnym powstają nieprawidłowo duże i niedojrzałe krwinki czerwone, nazywane megaloblastami.
Jej istotą jest zaburzona synteza DNA w komórkach krwiotwórczych, co prowadzi do:
- nieprawidłowego dojrzewania komórek,
- zmniejszonej liczby sprawnych krwinek czerwonych,
- obniżenia zdolności krwi do przenoszenia tlenu.
Najczęstszą przyczyną niedokrwistości megaloblastycznej jest niedobór witaminy B12* i/lub kwasu foliowego.
Jaki jest związek niedokrwistości megaloblastycznej z witaminą B12?
Witamina B12 jest niezbędna do syntezy DNA
Witamina B12 uczestniczy w kluczowych reakcjach metabolicznych warunkujących:
- prawidłową syntezę DNA,
- prawidłowe podziały komórkowe w szpiku kostnym.
Gdy brakuje witaminy B12:
- jądro komórkowe nie dojrzewa prawidłowo,
- cytoplazma dojrzewa „normalnie”,
- dochodzi do tzw. asynchronii dojrzewania jądra i cytoplazmy – cechy charakterystycznej anemii megaloblastycznej.
Skutki niedoboru witaminy B12
Przy niedoborze witaminy B12:
- powstają makrocyty (duże krwinki) i makroowalocyty,
- wiele komórek ulega zniszczeniu jeszcze w szpiku (tzw. nieefektywna erytropoeza),
- we krwi jest zbyt mało sprawnych erytrocytów → rozwija się anemia.
Niedokrwistość megaloblastyczna a objawy neurologiczne
W przeciwieństwie do anemii spowodowanej niedoborem samego kwasu foliowego,
niedobór witaminy B12 może prowadzić do objawów neurologicznych, takich jak:
- mrowienie i drętwienie rąk i nóg,
- zaburzenia równowagi,
- problemy z pamięcią i koncentracją.
WAŻNE: Objawy neurologiczne mogą wystąpić nawet wtedy, gdy anemia jest jeszcze łagodna, a ich część może być nieodwracalna, jeśli leczenie zostanie rozpoczęte zbyt późno.
Najczęstsza przyczyna niedoboru witaminy B12 prowadzącego do tej anemii
U dorosłych najczęstszą przyczyną niedokrwistości megaloblastycznej z niedoboru witaminy B12 jest:
- choroba Addisona‑Biermera (anemia złośliwa),
czyli choroba autoimmunologiczna, w której organizm nie jest w stanie wchłaniać witaminy B12 z powodu braku czynnika wewnętrznego Castle’a.
* Stabler S.P. Vitamin B12 Deficiency. NEJM, 2013;368:149–160. Green R. Vitamin B12 deficiency from the perspective of a practicing hematologist. Blood, 2017. Lahner E., Annibale B. Pernicious anemia. World J Gastroenterol, 2009.
